eylül ayı ve sebze ve meyveleri, sonbahar sebzeleri nelerdir : fasulye, mısır, biber, kabak

Eylül Ayı Sebze ve Meyveleri

Eylül ayı sebze ve meyveleri deyince aklınıza ilk hangileri geliyor? Benim favorilerim incir ve bamya. Ama tabii ki liste daha uzun, o yüzden yaz bitti, meyve sebze çeşitliliği azaldı diye üzülmeyin. Bu yazının sonunda eylül ayında hangi meyve sebzeleri tüketmeliyiz, öğrenmiş olacaksınız.

Ben de arada derin dondurucu bölümünden alışveriş yapsam da tabii ki ilk tercihim taze meyve sebze. Özellikle mevsiminde ve yerli üreticiden olanlar, o yüzden sizin için araştırdım ve eylül ayında hangi meyve sebzeler tüketilmeli, faydalarıyla, tek bir yazıda topladım.

Neden Sebze ve Meyveleri Mevsiminde Tüketmeliyiz?

Mevsimlik sebze ve meyveler, mevsim dışında tüketilenlere göre daha taze, daha lezzetli ve daha besleyicidir. Bir ürün başka bir ülkede mevsimi olduğu için uzaktan geliyorsa olgunlaşmadan toplanacaktır ve kimyasallarla bozulmaması sağlanacaktır. Ayrıca dalında olgunlaşmayan sebze meyve daha az besin değeri taşıyacaktır.

Mevsiminde yemek, yerel yetiştiricileri desteklemenin dışında, çevreye de fayda sağlar. Çünkü mevsim dışı, yerel olmayan ürünlerin nakliyesi ve onları soğutmak için kullanılan enerji doğaya ekstra zarar vermektedir. Ayrıca mevsiminde yetişen sebze meyveleri gübrelemek için de daha az kimyasal madde gerekir ve ihtiyaç duyduğu sıcaklık ve şartları oluşturmak için daha az enerji kullanılır.

Eylül Ayının İsmi Nereden Gelir?

Konumuzla alakası az olabilir ama öğrendiğim bu küçük bilgiyi de paylaşmak istiyorum sizinle, neticede genel kültür 🙂 Eylülün kelime anlamı nedir?

Ay isimlerini Latince’den alan dillerde Eylül ayının ismi septem kökünden gelen September’dir, yedinci ay anlamına gelir.

Bizim kullandığımız Eylül kelimesinin kökeni ise Arapçadan Akatçaya kadar uzanır ve “hasat”,”hasat festivalinin yapıldığı ay” anlamlarına gelmektedir. Üzümle de bir ilgisinin olduğunu okuduğum kaynaklar oldu ama doğruluğunu teyit edemedim, o yüzden eylülü “hasat ayı” olarak kabul edebiliriz 🙂 Bunu da öğrendiğimize göre eylül ayı sebze ve meyveleri nelermiş beraber bakalım.

Eylül Ayı Sebzeleri

Eylül ayı sebzeleri nelerdir? Liste gerçekten uzun, bu kadar çok çeşidin olacağını tahmin etmemiştim açıkçası. O yüzden hemen eylül sebzelerimizle listeye başlıyorum.

eylül ayı sebze ve meyveleri

Bamya

Çok sevdiğim için bamya ile başlamak istedim ama duydum ki, bamya sevmeyen, asla yemeyen insanlar varmış, şaşkınım doğrusu 🙂 Ayıklaması bu kadar zahmetli olmasa her fırsatta yaparım. Hatta geçen gün instagramda bulduğum bir tarif ile yaptım, harika oldu. Tencerede bir kat bamya, bir kat küçük küçük kesilmiş soğan ve sarımsak, en üst kata da küp küp doğranmış domatesler ve limon suyu. Kapağını kapa, kısık ateşte hiç karıştırmadan pişir. Zeytinyağını ve tuzunu da en son ilave et. İnanılmaz hafif ve lezzetli olmuştu.

Bamya folik asit açısından çok zengin. 100 gram bamya tükettiğinizde günlük ihtiyacınızın yüzde 20’sini karşılamış oluyorsunuz. Aynı zamanda bolca A, C, K vitaminleri ve kalp sağlığına katkıda bulunan antioksidanları da içeriyor. Sindirim sistemimize yardımcı yüksek lif oranı ve düşük karbonhidrat içeriğiyle bu sebzeyi bulabildiğimiz şu kısa zamanda bolca tüketmekte fayda var.

Kabak

Kabak kadar çok yönlü başka bir sebze yok herhalde. Zeytinyağlı yemeğini yapın, fırınlayın, kızartın, böreğin içine koyun, her yere yakışıyor. Biz marketlerimizde daha çok açık yeşil renkli kabakları görsek de koyu renkliler besin değeri açısından daha zengin, haberiniz olsun. Koyu renklilere denk gelirseniz biraz daha pahalı olsalar da almakta fayda var.

Kabak yüksek miktarda su ve lif içeriyor. Bu yüzden diyetlerde de bol bol önerilir. Kabak, serbest radikallerin ve aşırı iltihaplanmaların vücuttan atılmasına yardımcı olan antioksidanlar ve antienflamatuar fito besinler bakımından da zengindir. Bunların yanında bolca B6, B2, folik asit, C ve K vitaminleri, potasyum ve manganez de almak istiyorsanız kabağı sofralarınızdan eksik etmeyin.

Patlıcan

sonbaharda yetişen sebzelerden patlıcan

Üniversite yıllarıma kadar patlıcanı ağzıma sürmeyen ben, gittiğim bir restoranda karşılaştığım patlıcan mezesiyle bu sebzenin en büyük hayranı oldum. Şimdi nasıl gelirse gelsin o patlıcan, her türlü yerim 🙂 Demek ki gerçekten yaşla insanların damak tadı da gelişiyormuş.

Patlıcan geniş bir vitamin, mineral yelpazesine sahip. C vitamini, K vitamini, B6 vitamini, tiamin, niasin, magnezyum, manganez, fosfor, bakır, lif, folik asit, potasyum ve daha pek çok vitamin/mineral için harika bir kaynaktır. Yüksek lif oranıyla sindirim sistemini desteklemesinin yanında kolesterolü de bağlayarak vücuttan atılmasını sağlar ve böylelikle kalp sağlığımızı da korumuş olur. Ayrıca içeriğindeki demir ve kalsiyumun yanında, patlıcana o güzel mor rengi veren doğal bileşiklerin de osteoporoz riskini azalttığı ve kemik sağlığına katkıda bulunduğu yönünde çalışmalar mevcut.

Semizotu

Özellikle pirinçli yemeğine bayıldığım semizotu çok iyi bir omega 3 kaynağı. Omega 3 neden önemli ve başka hangi kaynaklardan alabiliriz sorularının cevabı için şuradaki yazımı okuyabilirsiniz. Kalorisi düşük, su oranı yüksek semizotu tabii ki yine diyetlerin sevilen bir sebzesi.

Yüksek miktarda antioksidan içeren bu sebze ayırca A, B, C, E, K vitaminleri, folik asit ve demir, magenzyum, potasyum, çinko gibi mineraller içerir. Bu vitamin ve minerallerden en iyi şekilde yararlanmak için semizotunu çiğ olarak salata şeklinde tüketmekte fayda var. Her sebzeyi çiğ yiyemiyoruz, en azından yiyebildiğimizi böyle tüketelim değil mi 🙂

Dolmalık Biber

Dolmalık biber de hiç dolma yapmadığım halde çok tükettiğim bir sebze. Tofulu sebze sotelerken ya da noodle, makarnayı sebze ile zenginleştirirken mutlaka doğradığım dolmalık biberlerden de eklerim. Özellikle farklı renklerde biberler alarak besin değerini çeşitlendirmeye çalışırım. Ne demişler, “Eat the raindow”, yani gökkuşağını ye 🙂

Kırmızı, sarı, turuncu renkli bütün biberler antioksidanlarla doludur. Bu renkler, biberin etinde toplanan karotenoidlerden kaynaklanır ve domates, havuç, greyfurt gibi sebze meyvelere bu renkleri veren de aynı karotenoidlerdir. Dolmalık biberin içindeki vitamin ve mineraller arasında C, K1, E, A vitamini, folat ve potasyum bulunur. Tek bir dolmalık biber günlük C vitamini ihtiyacınızın yüzde 160’ını karşılar. Bu arada sarı kaliforniya biberleri kırmızı biberlere göre tam iki kat daha fazla C vitamini içeriyor, aklınızda olsun 🙂

eylül ayı sebze ve meyveleri: sonbahar sebzeleri nelerdir; fasulye, mısır, biber, kabak

Taze Fasulye

Eylül ayında yavaştan zamanı geçmeye başlayan ve besin değeri olarak bamyaya çok benzeyen taze fasulye A, C, K vitaminleri, folik asit ve lif açısından zengindir. Renginden de anlaşılacağı gibi yüksek miktarda klorofil içerir. Klorofil özellikle yüksek derecelerde kızartılan yiyeceklerde açığa çıkan kanserojen maddelerin etkilerini azaltmaktadır.

Zeytinyağlı klasik taze fasulye yemeğini hepiniz biliyorsunuzdur ama fasulye tava hiç yediniz mi? Karadeniz yöresinin bu yemeğini mutlaka denemenizi tavsiye ediyorum. Üstelik yapması da çok kolay. Hafif diri kalacak şekilde haşladığınız taze fasulyeleri mısır unu ve az tuzla karıştırıyorsunuz ve teflon tavaya diziyorsunuz. Alt tarafı kızarınca bir kapak yardımıyla diğer tarafını da kızartıyorsunuz ve yemeğiniz hazır!

Diğer Eylül Sebzeleri

Pek kendisinden hazzetmediğim için üzerine çok konuşmayacağım mısırın son ayı Eylül. Ben tadından dolayı sevmiyorum ama zaten GDO’lu diye uzak duran insanların sayısı da arttı, ben de arada kaynamış oldum 🙂 Mısır dışında pazı ve biberiye de bu ay pazarlarda görebileceğiniz sebzeler. Eylül sonuna doğru da çeşitli mantarlar piyasaya çıkmaya başlayacak ki o zaman yine farklı türleri denemeye başlayacağım ben de.

Eylül Ayı Meyveleri

eylül ayı sebze ve meyveleri

İncir

Sonbaharda çıkan meyve deyince benim ilk aklıma gelen meyve taze incir, hatta daha da spesifik olayım, yazılı kavak inciridir. Hani şu açık mor renkte, dışında beyaz çatlaklar olan. Marketlerde bulması biraz zor tabii. Siyah incir diye bir şey satıyorlar ama ben pek benzetemedim onu favori incirime, bu konuda bilgisi olanlar yorumlara bir açıklama bırakıp beni aydınlatsın lütfen 🙂

İncir, A, C, K, B vitaminleri, potasyum, magnezyum, çinko, bakır, manganez ve demir dahil bir çok vitamin ve mineral açısından en zengin bitkisel kaynaklardan biridir.

Yapılan bir çalışmada menopoz döneminde saç dökülmesi olan kadınların beslenmesi gözden geçirilmiş. Çalışma, incirlerde bulunan bazı besin maddelerinin saçı sağlıklı tutmaya yardımcı olduğunu göstermiş. Bunlar, çinko, bakır, selenyum, magnezyum, kalsiyum, B vitaminleri ve C vitamini. Alın size incir tüketmek için bir sebep daha 🙂

Üzüm

Bilin bakalım bu yazıyı yazarken bir yandan ne yiyorum? Bu başlığın altına yazmam biraz fazla ipucu oldu sanki 😀 Neyse, o zaman hemen üzümün yarlarına geçelim.

150 gram (yaklaşık 104 kalori) üzüm, günlük C vitamini ihtiyacımızın yüzde 27’sini, günlük K vitamini ihtiyacımızın ise yüzde 28’ini karşılıyor. K vitamini yağda çözünen bir vitamin ve vücudumuzda kanın pıhtılaşması, kemik sağlığı gibi önemli görevleri var.

Mürdüm Eriği

Mor meyve ve sebzelerin ayı eylülün en güzel ürünlerinden biri de tabii ki mürdüm eriği. Benim şahsen favorilerimden. Tek sıkıntısı kurtlu eriğe denk gelme ihtimaliniz yüksek ama bu da ilaçların bol bulamaç kullanıldığı bugünlerde iyi bir şey sanıyorum 🙂

sonbaharda olan meyvelerden mürdüm eriği

1 adet mürdüm eriği yediğinizde günlük C vitamini ihtiyacınızın yüzde 10’unu karşılıyorsunuz. İnanılmaz değil mi? Bunun dışında mürdüm eriğinin kan şekerini düzenleyici, kolesterol düşürücü, kemik sağlığını destekleyen, kan yapıcı ve metabolizma hızlandırıcı özellikleri bulunmaktadır.

Karpuz ve Kavun

Karpuz ve kavun yemek için bu ay son şansınız. Karpuzun en zengin vitamin ve mineral içeriği A, C, B vitaminleri, potasyum ve magnezyum yönünden. Bir kase kavun ise günlük C vitamini ihtiyacınızın yüzde 53’ünü karşılarken bir yandan da B6 vitamini, folik asit, K vitamini, potasyum ve magnezyum almanızı sağlar. Kavunun kendisi ve çekirdekleri güçlü antioksidanlar da içerir.

Kavun da karpuz da içeriğindeki yüksek su oranı ve lifler sayesinde sindirim sistemine yardımcı olur. C vitamini ise kolajen yapımını destekleyerek cilt yapımızı güçlendirir.

Diğer Eylül Meyveleri

Meyve diyince fındık pek akla gelmez ama eylül ayı taze fındık bulabileceğiniz tek ay, o yüzden bahsetmeden geçemedim. Ama taze veya kavrulmuş her şekilde mutlaka tüketilmesi gereken, yararlı yağlar içeren harika bir besin kaynağıdır fındık. Badem gibi sütünü de yapabilirsiniz ve tatlılarınızda, yulaf lapalarınızda kullanabilirsiniz. Nasıl yapılacağının tarifi şuradaki yazımda.

sonbaharda hangi meyveler yenir: taze fındık

Fındıktaki en önemli içerikler E vitamini, sağlıklı yağlar, yüksek protein ve liftir. Güçlü bir antioksidan olan E vitamini hücrelere zarar veren serbest radikallere karşı koruma sağlar. Fındıktaki sağlıklı yağlar ise kandaki kolesterolü düşürür.

Ayrıca şeftali ve nektarin için eylül son ay. Çok popüler olmayan, “bilen bilir” meyvelerden hünnap da eylül ayı meyvelerinden. Hünnap meyvesi A ve C vitaminleri, kalsiyum, potasyum ve güçlü antioksidanlar içeriyor.

Eylül ayı sebze ve meyveleri gördüğünüz gibi çok çeşitli. Fark ettiyseniz çeşitli ve bol taze meyve sebze tükettiğiniz zaman aslında hiç bir takviye gıdaya, ilaca ihtiyacınız yok (sağlıklı bir bireyseniz tabii ki). Doğa bizim için her şeyi düşünmüş. Bir de organik olsa tadından yenmez tabii ama sağlam bir bütçe gerektiriyor 🙂 İsterseniz şuradan hangi meyve sebzeleri organik tüketmeliyiz yazımı okuyabilir ve daha planlı alışveriş yapabilirsiniz.

Kaynak:
https://evrimagaci.org/takvimdeki-aylarin-isimleri-nereden-geliyor-kokenleri-ne-7432
http://www.bugday.org/blog/neden-mevsimsel-beslenmeliyiz-hangi-ayda-hangi-meyve-sebze-yetisir/

Bu yazıyı paylaşmak için:

Buna benzer yazılardan ilk siz haberdar olun!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir